على رفيعى
195
تاريخ زندگانى امام صادق (ع) (فارسى)
امام باقر ( ع ) در مقطعى از دوران امامت خود فرصت يافت به نشر احاديث پيامبر ( ص ) بپردازد ؛ ولى بسيارى از احاديث آن حضرت به خاطر حاكميت جوّ اختناق در سينهء خواص ماند . امام صادق ( ع ) تلاشهاى پدر بزرگوارش را در اين زمينه تكميل كرد و بخش مهّمى از فعّاليتهاى خود را به احياى حديث اختصاص داد ، و بدين ترتيب ميراث ارزشمندى از خود بر جاى گذاشت و فرهنگ غنى اسلام را با احاديث خود غناى بيشترى بخشيد و هم اكنون به كمتر مسألهء اعتقادى ، فقهى و اخلاقى بر مىخوريم كه حديثى از امام صادق ( ع ) درباره آن نرسيده باشد . برخى از بزرگان فرمودهاند : احاديثى كه از امام باقر و امام صادق ( ع ) نقل شده ، از مجموع احاديثى كه از پيامبر اكرم ( ص ) و ده امام ديگر ضبط شده بيشتر است . « 1 » براى تأييد اين مطلب كافى است بدانيم كه تنها يكى از ياران آن حضرت به نام « ابان بن تغلب » بالغ بر سى هزار حديث از پيشواى ششم نقل كرده است « 2 » و « محمد بن مسلم » شاگرد ديگر آن حضرت شانزده هزار حديث از او نقل كرده است . « 3 » حال اگر اين معنى را در نظر بگيريم كه شمار شاگردان و راويان آن حضرت بيش از چهار هزار نفر است ، مىتوانيم چنين نتيجه بگيريم كه شمار احاديث منقول از امام صادق ( ع ) تا چه حد زياد است . البته بسيارى از احاديث پيشواى ششم ( ع ) يا در سينههاى خواص ماند و يا در طى قرون از بين رفت ، با اين حال آنچه به دست ما رسيده حجم بسيارى از كتابهاى معروف حديث ، مثل كافى ( اصول و فروع ) ، من لا يحضره الفقيه ، تهذيب و استبصار را به خود اختصاص داده است . احاديث امام صادق ( ع ) از نظر سلسله سند متفاوت است . بسيارى از آنها به خود آن حضرت منتهى مىشود . بخشى ديگر از پدرش امام باقر ( ع ) و يا اجداد بزرگوارش نقل شده است . بخش سوم احاديثى است كه آن حضرت به صورت سلسله وار به رسول
--> ( 1 ) - ر . ك : شيعه در اسلام ، علامه طباطبايى ، ص 140 . ( 2 ) - معجم رجال الحديث ، ج 1 ، ص 146 . ( 3 ) - همان مدرك ، ج 17 ، ص 249 .